Ιστορία & Πολιτισμός

Πολλές είναι οι εκδοχές για την προέλευση του ονόματος της Ίου. (Η Φοινικική λέξη ΙΟΣ σημαίνει Σωρός από πέτρες)Το νησί αρχικά ονομαζόταν Φοινίκη, λόγω της αποίκισης εκεί από τους Φοίνικες, με την παράδοση να αναφέρει μάλιστα πως μετέφεραν και δέντρα Φοίνικες στο νησί. Άλλωστε είναι ιστορικά τεκμηριωμένο πως το 1840, όπου επισκέφθηκε την Ίο η Βασίλισσα Αμαλία, εντυπωσιάστηκε τόσο από τους Φοίνικες αυτούς, όπου μεταφέρθηκαν τρεις Φοίνικες της Ίου στον τότε Βασιλικό Κήπο. Στη συνέχεια το νησί πέρασε στη δικαιοδοσία των Ιώνων, γεγονός που όμως δεν εξηγεί την ονομασία Ίος, καθώς γλωσσικά δεν ανταποκρίνεται σε αντίστοιχες ονομασίες που έδιναν οι Ίωνες στις περιοχές που αποικούσαν, όπως τα ονόματα Ιωνία ή Ιωνίς. Έτσι η επικρατέστερη θεωρία είναι πως το όνομα Ίος, προέρχεται από την ύπαρξη στην αρχαιότητα πολλών ανθών με το όνομα Ίον (Ία βιολέτες), γεγονός που εν μέρη επιβεβαιώνεται και επιστημονικά, καθώς και άλλα νησιά οφείλουν το όνομά τους σε άνθη.

 

Στην Ίο υπάρχουν αρκετές περιοχές αρχαιολογικής και ιστορικής αξίας, όπως ο πρωτοκυκλαδικός οικισμός του Σκάρκου, τα ερείπιά του μεσαιωνικού κάστρου της αρχαίας πόλης που βρίσκονται στη Χώρα, ερείπια θερμαϊκών πηγών και άλλων κτηρίων στην Ψάθη και στην Αγία Θεοδότη, ενώ στο λόφο Παλαιόκαστρο βρίσκονται ερείπια του ομώνυμου Βυζαντινού Κάστρου, που χρησίμευε ως παρατηρητήριο, ειδοποιώντας την ενδοχώρα, για τυχόν απειλή από Πειρατές αλλά και για την επιτήρηση των θαλάσσιων δρόμων που οδηγούσαν στην Κρήτη

 

Κατά την Ελληνική Επανάσταση του 1821, η «Μικρή Μάλτα», όπως την (αποκαλούσαν)ονόμαζαν οι Τούρκοι, διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο σε σχέση με τις υπόλοιπες Κυκλάδες, καθώς ο Ιήτης Σπυρίδων Βαλέτας, ήταν βασικό μέλος της Φιλικής Εταιρείας, ήταν από τα πρώτα νησιά που ύψωσαν την επαναστατική σημαία το 1821, πήρε μέρος στην Β εθνοσυνέλευση το 1823 και στην Γ στην Τροιζηνία το 1827.

Μουσεία

Αρχαιολογικό Μουσείο

 

Το αρχαιολογικό Μουσείο φιλοξενεί στις 4 αίθουσές του εκθέματα από τον αρχαιολογικό χώρο του Πρωτοκυκλαδικού οικισμού του Σκάρκου (οστέινα και χάλκινα αντικείμενα, πήλινα αγγεία κ. ά.), αντικείμενα από την Μέση και Ύστερη Εποχή του Χαλκού καθώς και επιγραφές και γλυπτά τωv Κλασικών, Ελληvιστικώv και Ρωμαϊκώνv χρόvωv, από την Αρχαία Πόλη της Ίου, τη Χώρα. Το μουσείο στεγάζεται στο νεοκλασικό κτίριο, Αμοιραδάκειο Μέγαρο, στο οποίο στεγάζεται και το Δημαρχείο.

 

Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης Ζαν Μαρί Ντρο

Στο μουσείο εκτίθενται πίνακες ζωγραφικής μοντέρνας τεχνοτροπίας του Ζαν-Μαρι Ντρο, καθώς και άλλων Ευρωπαίων καλλιτεχνών. Βρίσκεται στην τοποθεσία Κολιτσάνι και λειτουργεί για τους επισκέπτες τους θερινούς μήνες.

 

Μουσείο Γαϊτη

 

Ο φημισμένος ζωγράφος Γαΐτης και η γλύπτρια σύζυγός του Σίμωση δημιούργησαν ένα μουσείο στο νησί που αγάπησαν. Ένα ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής μουσείο που δεσπόζει σε περίοπτη θέση πάνω από τη Χώρα του νησιού.

 

Μουσείο Λαογραφικής Τέχνης

 

Το μουσείο λαογραφικής Τέχνης αποτυπώνει με σαφήνεια λαογραφία μιας εποχής που χαρακτήρισε το νησί. Ο επισκέπτης μπορεί να δει παραδοσιακές ενδυμασίες, σκεύη και έπιπλα, καθώς και υφαντά μιας άλλης εποχής του νησιού.

Μνημεία και Αξιοθέατα

Θέατρο “Οδυσσέας Ελύτης”

 

Το θέατρο “Οδυσσέας Ελύτης”  είναι ένα ανοικτό θέατρο, 1000 περίπου θεατών, αρχαιοελληνικού τύπου, με τέλεια ακουστική, που σχεδίασε ο αρχιτέκτονας Peter Haupt και είναι χτισμένο με ντόπια πέτρα και μάρμαρο. Το θέατρο είναι ένα πραγματικό στολίδι για την Ίο φιλοξενώντας σημαντικές πολιτιστικές εκδηλώσεις και από το σημείο οι θεατές έχουν εκπληκτική θέα στο Αιγαίο.  Το θέατρο βρίσκεται κοντά στη Χώρα στη περιοχή Τσουκαλαριά μετά τους Ανεμόμυλους.  

Η πλατεία των Μύλων

 

Στην πλατεία των Μύλων, στην ανατολική άκρη της χώρας, οι επισκέπτες μπορούν να συναντήσουν τους 14 ανεμόμυλους, οι οποίοι διαδραμάτιζαν σημαντικό ρόλο στην οικονομία και στην κοινωνική ζωή του νησιού κατά το παρελθόν. Κάποιοι από του Μύλους έχουν ήδη αναπαλαιωθεί, ενώ η πλατεία, χαρακτηριστικό μυλοτόπι, ενδείκνυται για παρατήρηση και μελέτη των Μύλων, (Δεν το καταλαβαίνω) όσο και για παιχνίδι, χαλάρωση και απόλαυση του αιγαιοπελαγίτικου τοπίου. Θυμηθείτε να βρείτε την απάντηση στο παλιό νιώτικο αίνιγμα:

«Πετεινός κουκουμαυλάτος, σιδερένιος, μουστακάτος, όταν λύει τα βρατσιά του, ποιός κοτά να πα κοντά του»

Ο Φάρος της Ίου

 

Ο Φάρος βρίσκεται στην περιοχή «Φανάρι» στην αριστερή είσοδο του Λιμανιού και είναι κτίσμα του 1881. Χτίστηκε με δωρεά του Φραγκούλη Κορτέση, σημαντικού Ιήτη βιομήχανου στην Αίγυπτο και αργότερα Δημάρχου της Ίου. Ο Φάρος έχει αναστηλωθεί και είναι επισκέψιμος για το κοινό.

Αρχαιολογικοί χώροι

Τάφος Ομήρου

 

Ο τάφος του Ομήρου βρίσκεται στο λόφο του Ψαθόπυργου, στην βόρεια μέρια της Ίου πάνω από τον όρμο Πλακωτό. Η ταφή του Ομήρου στο νησί επιβεβαιώνεται από αρχαίους ιστορικούς όπως ο Ηρόδοτος, ο Παυσανίας, ο Στράβωνας και ο Αλκαίος. Σύμφωνα με τα κείμενα ο Όμηρος σταμάτησε στην Ίο, στο ταξίδι του για τη Σάμο, αλλά πέθανε στο νησί από τη λύπη του που δε κατάφερε να λύσει ένα αίνιγμα που του έθεσαν οι κάτοικοι. Τη σχέση του Ομήρου με την Ίο επιβεβαιώνουν επίσης και τα τοπικά νομίσματα που έχουν στην μια τους όψη τη μορφή του (3ος & 2ος αι. π. Χ. ). Κατά συνέπεια τα ευρήματα στον όρμο του Πλακωτού, που βρέθηκαν το 1175, αποδόθηκαν στον τάφο του Ομήρου, ενώ η Ίος θεωρείτε και ο τόπος καταγωγής της μητέρας του, Κλειμένης.

Πρωτοκυκλαδικός Οικισμός Σκάρκου

 

Σε μικρή απόσταση από το λιμάνι της Ίου, κοντά στον λόφο που βρίσκεται η σημερινή Χώρα, η αρχαιολογική σκαπάνη έφερε στο φως έναν από τους σημαντικότερους πρωτοκυκλαδικούς οικισμούς (2.800 π. Χ.), που είχε μεγάλες εμπορικές σχέσεις με τα άλλα νησιά. Η κατάσταση διατήρησής του, μας επιτρέπει να γνωρίσουμε ένα πολύ ανεπτυγμένο οικισμό με εξελιγμένη αρχιτεκτονική, μιας και διαθέτει διώροφα κτίρια, οργανωμένο πολεοδομικό σύστημα, καθώς και αποχετευτικό δίκτυο. Στις ανασκαφές βρέθηκαν πολλά μεταλλικά, οστέινα και λίθινα σκεύη και εργαλεία, εντυπωσιακά πήλινα αγγεία, καθώς και ένας μεγάλος αριθμός ενσφράγιστων αντικειμένων, σπάνιο για Πρωτοκυκλαδικό οικισμό. Ο αρχαιολογικός χώρος του Σκάρκου έχει βραβευτεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Europa Nostra για την υποδειγματική αναστήλωσή του και ανάδειξή του. 

Αρχαίο Υδραγωγείο

 

Στο Πλακωτό μπορείτε να δείτε ότι έχει απομείνει από το αρχαίο υδραγωγείο της περιοχής, καθώς και ερείπια Πύργου από την Ελληνιστική εποχή.

Παλαιόκαστρο

 

Βρίσκεται στη βορειοδυτική πλευρά της Ίου (18 χλμ. από το λιμάνι) σε ένα ύψωμα με ανεμπόδιστη θέα προς την Πάρο, τη Νάξο, την Αμοργό και τις μικρές Κυκλάδες, νησιά με τα οποία επικοινωνούσε μέσω της φωτιάς. Ένα βυζαντινό κάστρο που κατασκευάστηκε για  την επιτήρηση των θαλάσσιων δρόμων που οδηγούσαν στη Κρήτη, με τους φύλακες του να είναι επιφορτισμένοι με την αρμοδιότητα να ειδοποιούν την ενδοχώρα για την παρουσία Πειρατών στην περιοχή.  Σήμερα, ένα σύντομο λιθόστρωτο μονοπάτι θα σας οδηγήσει στην κορυφή, όπου θα δείτε αρκετά τμήματα από τα τείχη, ερείπια από τα κτίσματα στο εσωτερικό του κάστρου, την πανέμορφη εκκλησία της Παναγίας της Παλαιοκαστρίτισσας και φυσικά τη θέα στο γαλάζιο του Αιγαίου.